Gebelikte Beslenme
Kadinlann yasaminda hicbir donem gebelik sirasindaki beslenme kadar önemli degildir. Kandaki yavrunun gelismesi, tamamen anne adayimn beslenmesine baghdir. Gebelik, kadmin vucuduna pek 90k fizyolojik ve psikolojik degismeler getirir. Gebelik sirasindaki ye-tersiz diyet, kadintn vucudunun bu degi§melere uyum saglamasina izin vermez. Beslenme, kadin saghgi acisindan, yalniz gebelik sirasmda degil gebelikten once de onemlidir. Eger ka-din gocukluk ve ergenligi suresince iyi beslenmisse. gebeligi sirasmda bazi degisikliklere ge-rek duyulur.
Genelde gebe kadmlarda en onemli saglik sorunu anemidir. Anemi daha cok demir yetersiz-liginden kaynaklanir. Gebelikte demir yetersizligi anemisinin cesitli nedenleri vardir. Gebelik nedeni ile anne adayinin kan hacmi artar. Buna karsilik. hemoglobin miktari daha az artis gosterirse anemi gorulur. Anne adayi daha onceden anemik ise, gebelik sirasmda da yete-rince demir alamazsa anemi aciga cikar. Gebelik sirasmda kadmin enerji ve besin ogeleri ge-reksinmeleri arlar. Bu arti§lar ve nedenleri sunlardir:
Enerji: Gebelikte kadmin agirligi ayda ortalama olarak 1 kg kadar artar. Bu agirligm yansi bebek ve plesantadan ileri gelir. Diger yansi ise emziklilik doneminde kullanilmak uzere de-po edilen anne adayinin vucudunda artan yag dokusudur. Kadmin gebelik sirasında enerji ve besin öğeleri gereksimleri artar. Bu artışlar ve nedenleri şunlardır.
Enerji: Gebelikte kadmin agirligi ayda ortalama olarak 1 kg kadar artar. Bu agirligin yansi bebek ve plesantadan ileri gelir. Diger yansi ise emziklilik doneminde kullanilmak uzere de-po edilen anne adayinm vucudunda artan yag dokusudur. Kadmin gebelik sirasinda enerji gereksinmesi gunde 300 kalori artar. Gebe kadinlar ayda 1 kg alacak bigimde diyelleri ayar-lanmahdir. Zira gebelikte asm sismanlikta sakincalidir. Bu nedenle gebelik suresince boya gore uygun agirliga 9-12 kg agirlik kazanmahdir.
Protein: Gebelik sirasinda kadmin artan kan hacmi, hacim olarak buyuyen bazi organlan ve gelismekte olan yavrunun yeni dokulannin yapimi icin protein gereksinmesi de artar. Normal alinan miktara ek olarak gebe kadm gunde 15 gram protein almalidir.
Demir: Gebelik. kadmda kirmizi kan hucrelerini yapimini arttinr. Bu sirada yavruda kendi kir-mizi kan hucrelerini yapar. Bu nedenle hem kadm hem de yavru icin gerekli olan demir mik-tari artar. Artmis. olan bu demir gereksinmesini karsilamak igin gebe kadinlarm normal aldik-lan miktara ek olarak gunde 20 mg kadar demir almalan onerilir.
Kalsiyum: Bebegin geli§mesi sirasinda kemik olusumu igin kalsiyuma gereksinmesi vardir. Aynca bebegin geli§mesi sirasinda anne adayinm kemiklerinden kalsiyum kayiplarmi onle-mek igin de ek kalsiyuma gereklidir. Bu nedenle gebe kadinlarm gunde normal aldiklan mik¬tara ek olarak 500 mg kadar kalsiyum onerilir.
Vitaminler: Gebe kadinlann genelde normal gereksinmelerine ek olarak 0.1 mg tiamin, 0.2 mg riboflavin, 3 mg niasin ve 30 mg C vitamini; aynca giinesten yaralanamayan gebe kadin¬lann giinde 400 IU kadar D vitamini almalan onerilir.
Gebelik nedeni ile kadinlann artan gereksinimlerini karsjlamak icin diyetlerinde duzenleme yapilmahdir. Gebe kadinlann gunluk tuketmesi gereken besinler§unlardir: 1-2 su bardagi sut ya da yogurt, 1 -2 kibrit kutusu buyuklugunde peynir ya da cdkelek, 1 porsiyon sebze ve mey-
Telif hakki olan materyal
ve aynca et ve kuru baklagil yemekleri, pekmez ve kuru meyveler. Bu besinlerin bulundugu her yemekte, C vitamininden zengin bir besin alinirsa demirin kullanilmasmi kolayla^tinr. Bir diger onemli nokta, gebe kadinlar yemekle birlikte cay yerine sut ya da taze sikilmis. meyve suyu icmeleridir. Gebelikte ozellikle besinlerin temizligine dikkat edilmeli ve iyotlu tuz kullan-maya ozen gosterilmelidir.
Emzikli Kadinlann Beslenmesi
Bebegine sut veren bir annenin sutu, kadinm tukettigi besinlerden ve gebelikte depo ettigi enerjiden saglamr. Kadin gunde ortalama 700-800 ml kadar sut verir. Bu sutiin karsiligi 500 kaloridir. Bu donemde kadinm normal enerjisine gunde 500 kalori ekleme yapmasi onerilir. Bu deger gebelikte onerilen enerjiden yuksektir. Qunku annenin sut verme donemindeki me-tabolik gereksinmeleri, gebelikten daha yuksektir. Bu nedenle daha fazla enerjiye gereksin-mesi vardir. Ayrica sut vermekte olan anne, sutiin karsiligi olan protein, mineraller ve vitamin-leri almalidir. Eger anne bu donemde ek olarak enerji ve besin bgelerini diyeti ile alamazsa kendi vucudundan harcar. Bunun sonucunda sagligi bozulur ve yeterince sut veremez.
Sut verme doneminde anneler normal aldiklan besin ogelerine ek olarak 25 gram protein, 500 mg kalsiyum, 5 mg demir, 3000 IU A vitamtni, 0.3 mg tiamin, 0.4 mg riboflavin, 5 mg ni-asin, 30 mg C vitamini ve gunesten yeterince yararlanamayanlar icin 400lu D vitamini alma-Ian onerilir. Sut vermekte olan annelerin kendi gereksinmeleri ve verdigi sut nedeniyle ek ge-reksinmeyi karsjlamak icin, normal zamanlarda tukettigi besinlerden fazla olarak gunde 1-2 su bardagi sut, 1-2 kibrit kutusu buyilklukte peynir ya da cokelek, bir porsiyon et. balik. kuru baklagiller, yumurta gibi besinlerden biri ya da birkagimn karisimmdan, iki porsiyon sebze ve meyvelerden, i porsiyon da tahillar grubundan tuketmesi gerekir.